Jazz Hoeilaart

Straks begint de 34e editie van Jazz Hoeilaart. Dat is wel heel erg ver van Gent voor uw doeningen, denkt u misschien, maar de vriendelijke mensen van de organisatie hebben mij gevraagd om in de jury van de finale van de jazzwedstrijd te zetelen. Ik verkeer er in het goede gezelschap van Fernando Iza San Miguel, Amina Figarova, Jan Formannoy, Marc Van den Hoof, Anne Wolf, Patrick Bivort en Filip Verneert.

Vanavond spelen de John Albert Group (competitie, 20 u.); het Sorin Zlat Trio (competitie, 21 u.) en Wilfried Van den Brande & het Jos Machtel Quartet (concert, 22 u.). Het concert kadert in het project van de Cole Porter anthologie van Jos Machtel, waarvoor ondertussen vijf cd’s werden opgenomen. Vier van de vijf maken gebruik van een symfonisch orkest met daarin het Jos Machtel Quartet (in maart 2014 toert het project met het Brussels Philharmonic); de vijfde opname speelt zich af in de kleinere bezetting van het kwartet.

John Albert Group — You Miss You Babe (competitie, 20 u.)

Sorin Zlat Trio – Stella by Starlight (competitie, 21 u.)

Wilfried Van den Brande & het Jos Machtel Quartet – I’m A Gigolo (concert, 22 u.)

Jazz Hoeilaart, 27-28-29/09/2012, GC de Bosuil, Witherendreef 1, 3090 Jezus-Eik. Toegang van 13/15/17 euro (dagticket); 25 euro (2 dagen); 33 euro (3 dagen).

La Damnation de Faust

La Damnation de Faust door Bruno Bollaert La Damnation de Faust door Bruno Bollaert

En toen zat ik in de opera, vorige week, met een kop vol verkoudheid (maar gelukkig zonder de hoestbuien), en met als enige wetenschap dat Terry Gilliam de regie had gedaan en dat het geïnspireerd was op Faust 1 van Goethe (dat ik in geen 10-20 jaar meer heb ter hand genomen). En dat Berlioz er geen opera van had gemaakt maar een légende dramatique. In De Morgen (denk ik) had ik vluchtig zien staan dat het té veel musical en te weinig opera, maar misschien had de recensent niet genoeg research verricht naar het concept van Berlioz. In The Guardian had ik een korte recensie gelezen waarin stond dat, Gilliam refracted the story through 100 years of German history and culture, from the 19th century to the Third Reich, from the romantic imagery of Caspar David Friedrich, through the grotesqueries of Otto Dix and George Grosz to Leni Reifenstahl’s film of the 1936 Olympics. Ik had –verkeerdelijk– verwacht meer Duitse geschiedenis te zien, maar me dunkt dat de nadruk toch zwaar op het nazisme ligt.

Vercontemporainisering van opera’s of toneelstukken ligt mij zo niet, al sinds ik Peter Sellars in de jaren 80 bezig heb gezien. Ik ben er toch in geslaagd daar voldoende abstractie van te kunnen nemen, want deze opera, en de directionele bewerking ervan, is een pareltje. Het contrast tussen de persoonlijke dilemma’s en weltschmerz van Faust, loopt tegen de veel grotere draagwijdte van de historische evenementen die zich op de achtergrond afspelen en waaraan Faust vaak nietsvermoedend deelneemt. Er zat een hoog Wir haben es nicht gewußt-gehalte in de figuur van Faust, niet omdat hij de zaken goedkeurde, maar omdat hij gewoon niet zag tegenover de hem veel belangrijker overkomende persoonlijke tragediën die zich in zijn wereldje afspeelden.

Wat Gilliam visueel met het stuk heeft aangevangen, is bijzonder boeiend. Nooit krijgt de kijker het gevoel alsof er waardeloze gimmicks of arty-farty toestanden zonder functie aan de uitwerking werden toegevoegd (op voorwaarde dat die meestapt in het nazi-gegeven). De kostuums, de omringing en de uitwerking van Méphistophélès, de videobeelden: het plaatje van deze opera (légende dramatique) klopt geheel.

La Damnation de Faust, gezien in de Vlaamse Opera Gent op 19/09/2012

Vlaams-Victoriaanse hypercorrectie

Het doet mij een beetje denken aan de woordtwijfel gehandicapte, mindervalide, andersvalide, personen met een fysieke of mentale beperking (let op de subtiele verandering naar meervoud in die laatse omschrijving).

Of aan het promobericht van Jan Roegiers (overgenomen als sp.a-groen persbericht op Gentblogt): sp.a –groen met 6 holebikandidaten op Gentse lijst. Rogiers lijst er vier holebi’s en twee vrouwen op (de gevaren van hokjesmentaliteit), die “in de Gentse gemeenteraad [zullen] waken over de rechten van holebi’s en een vuist maken tegen discriminatie, homofobie en seksisme.” Dat is mooi, maar ik mag hopen dat iedereen in die gemeenteraad zal waken over gelijke kansen voor iedereen.

Sire, er zijn geen allochtonen meer. We hebben de ganse vreemdelingenproblematiek in één pennentrek opgelost, zo hekelen de cartoonisten in de media, want we hebben de allochtoon afgeschaft. De Morgen masturbeert er vandaag zo hevig op los, dat ik me afvroeg of het wel inkt was, waarmee ze hun pagina’s bedrukt hebben. Ze zijn de redders van de maatschappij. Het is een kwestie van tijd of ze hebben ook de euro-crisis opgelost en het begrotingstekort weggewerkt.

In de 5.265 artikels die sinds mei 2001 door mij op dit blog werden gepubliceerd, heb ik het woord allochtoon in drie artikels gebruikt. Telkens ging het om artikels waarin ik publicaties uit de gedrukte media aanhaalde: in Uit de context ging het over een artikel uit De Groene Amsterdammer; in In de Rue de mosquée en Jij niet bang van zwarte man zijn! ging het over De Standaard en De Morgen. Eigenlijk doet De Morgen dus vooral aan zelfcensuur, waarbij het zichzelf goeddunkend op de schouder klopt. (Een woord krijgt trouwens pas betekenis door gebruik. De Morgen heeft actief meegewerkt aan de toekenning van die betekenis.)

Sven heeft gelijk, wanneer hij schrijft We zijn afgegleden naar een maatschappij waarin “MIJN” rechten centraal zijn komen te staan (samen met “mijn” behoeften, “mijn” wensen en “mijn” verlangens). Maar het gaat verder. We verglijden naar een maatschappij met een dubbele moraal, zoals in de Victoriaanse tijd. De politiek correcte verplichting in de media en de politiek verplicht de mensen tot hypercorrectie. Enerzijds zitten we in een maatschappij die enorm individualistisch is geworden (“mijn behoeften”), anderzijds voelen we ons zo sterk verplicht om ons zo tolerant mogelijk op te stellen dat die actieve tolerantie een passieve permissiviteit is geworden. Dat heeft te maken met het veilig stellen van de eigen behoeften, maar vooral met het gebrek aan een duidelijke moraliteit en aan de verwarring die daarrond is ontstaan.

Er is nood aan duidelijkheid, er is nood aan opvoeding (of sensibilisering, in hypercorrecte terminologie). Het vermijden of schrappen van een woord is niet meer dan struisvogelpolitiek, die aan de echte problemem voorbij gaat.

Steek uw rechten waar de zon niet schijnt

Vandaag las ik een zeer symptomatische tekst in de krant –symptomatisch voor onze ijlende maatschappij. Een lezer had een reactie naar de redactie van De Morgen gestuurd ivm de opmerking van Bart De Wever, die had gesteld “’t Stad is niet van iedereen, maar van diegenen die moeite doen om erbij te horen”. Bart De Wever is een begenadigd demagoog, en leider van een verder redelijk holle partij die het vooral van het charisma van de partijleider moet hebben.

De Wever reageerde met zijn uitlating op de rellen in Borgerhout dit weekend, die eigenlijk vooral een door extremistische hand verklote protestactie was op een YouTube video die vele mensen niet eens hebben gezien, en waar men op weinig smakelijke en vooral ongeïnspireerde wijze de draak steekt met de islam (en diens profeet Mohammed in het bijzonder). Denk aan Boratachtige toestanden, maar dan nog slechter geacteerd en u nog meer plaatsvervangend schaamtegevoel bezorgend. Helaas behoort de islam, samen met haar aartsvijand het jodendom, tot die religies die een hyperextreme tak bevatten die over bijzonder lange tenen beschikt. De Wever reageerde met zijn uitspraak ook tegen de slogan zelf, die werd opgesteld door zijn demagogische evenknie Patrick Janssens, die ons in de media een totaal verkeerde interpretatie van de uitspraak van De Wever opdringt. (Het gaat niet om allochtonen vs autochtonen, maar om plichten vs rechten, als dat nog niet duidelijk was.)

In de reactie focuste een zekere R. Gozin uit Aarschot, met grootsprakerige gretigheid (waarop u ook mij kan betrappen), op de interpretatie van Janssens. “De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens”, zo steekt Gozin van wal, “begint met een geloofsbelijdenis: ‘Alle mensen worden vrij geboren, gelijk in waardigheid en rechten.’ Rechten.” Voor de volledigheid voegt hij er ook nog aan toe: “Dat wil niet zeggen dat je geen plichten hebt; wel dat die niet aangeboren zijn of volgen uit menselijke natuur, maar uit een maatschappelijke visie die je mee bepalen mag.”

De dwaling, die Gozin daarbij begaat, is natuurlijk dat ook die rechten niet aangeboren zijn of volgen uit de menselijke natuur, maar tevens uit een maatschappelijke visie zijn bepaald. Immers, anders had men zo geen tekst moeten opstellen. Bovendien kennen we allemaal Darwin (zelfs de creationisten kennen hem), die iets heeft gesteld over het recht van de sterkste (damn, daar is dat woordje ‘recht’ alweer) en daarmee gepaard gaande overlevingskansen.

Er bestaat niet zoiets als universele rechten (of plichten –schreef ik een paar maanden geleden al). Dat is een romantische illusie. Panem et circences, die déclaration universelle des droits de l’homme, uitgeschreven in een periode waarin de wereld half vernietigd was (1948), en direct gebaseerd op een tekst uit de tijd waarin de mens van onder het juk van de Kerk en de adel wou vandaan komen (déclaration des droits de l’homme et du citoyen uit 1789). Zeer schoon op papier, en zeer nobel van inborst, dat wel. Maar dat is een andere discussie, denk ik.

Rechten en plichten zijn yin en yang: zonder het één niet het ander. In de huidige maatschappij ligt de klemtoon veel te veel op recht, en veel te weinig op plicht. Vijftig jaar geleden (51 om precies te zijn), sprak John F. Kennedy deze woorden uit bij zijn inhuldiging als president: “ask not what your country can do for you –ask what you can do for your country.”

Misschien moet het maar eens gedaan zijn met die nadruk op rechten. De huidige rechtenmaatschappij heeft ons doen verglijden van een tolerante maatschappij naar een permissivieve. Oscaar Van Den Boogaard schreef daar onlangs nog een column over in De Standaard: Laf? Onverschillig?

We kunnen onze plaats in een maatschappij niet opeisen, en daar niets tegenover stellen. Wie rechten wil, moet ook zijn plichten nakomen, om samen aan een goede maatschappij te bouwen.

Snif-kuch-dinges

Bronchitis door Bruno Bollaert

Hoe lang ik nog ziek schik te zijn, vraagt mijn persoonlijke dokter T. Ze luistert met een stethoscoop via mijn rug naar mijn longen, en besluit dat ik een zware bronchitis heb.

Het is al veel beter, zeg ik nog. Ik heb vrijdag in het orkest kunnen spelen, voeg ik er vol trots aan toe. Dat ik de rest van de week met moeite uit mijn bed ben gekomen, en dat ik er gisteren ook voor het grootste deel van de dag heb in gelegen, laat ik maar even weg. Ze hoeven ook niet alles te weten, de dokters.

Albums 2012 (XIII)

Albums door Bruno Bollaert

Gisteren zat er een pakketje in mijn brievenbus met drie jazzcd’s (die van het Manuel Hermia Trio had ik al, ontdekte ik achteraf), en vanochtend kreeg ik van amazon twee klassieke cd’s cadeau.

  1. Duke Ellington’s Sound of Love / Kristen Cornwell / 2012
    Uit de Bisceglia-hoek, met Michel Bisceglia zelve, en Werner Lauscher en Mimi Verderame en Featuring Carlo Nardozza en Patrick Deltendre. Afkomstig van de Italiaans-Limburgse jazzmaffia dus. (Grapje, gasten!) Ik ben benieuwd.
  2. Les 3 Petits Singes / Nathalie Loriers New Trio / 2012
    De JazzLab Series gaan binnenkort van start, en ze beginnen met een tournee van het Nathalie Loriers New Trio. Daar hoort een nieuwe of recente cd bij, en dat is deze Les 3 Petits Singes, waarin Loriers het gezelschap krijgt van Philippe Aerts (bas) en Rick Hollander (drums). Ze komen helaas niet naar Gent, maar wij houden u op de hoogte.
  3. J.S. Bach : Sonatas & Partitas vol. 2 BWV 1001-1003 / Isabelle Faust / 2012
    Het vervolg op, u raadt het: volume 1, dat hier graag werd afgespeeld. Ook Faust toert, misschien gaan we dat ook wel eens beluisteren –als er nog tijd overschiet naast ‘den jazz’.
  4. Bartók / Grieg / Strauss: Violin Sonatas / Vilde Frang / 2011
    Jaja, ik ben fan, ’t is al goed.

(vorige lijst)